C
Cenap Şahabettin
1870 – 1934Kamu malı174 eser
Cenap Şahabeddin, Türk şâir ve yazar. Servet-i Fünun dönemi Türk edebiyatının önde gelen temsilcilerinden birisidir. Şiir, gezi yazısı, makale, fıkra ve düzyazı türlerinde eserler vermiştir.
Telifsiz eser (kamu malı) — biKalem arşivine eklendi.
Eserleri
AglasamÇöksem diz üstü karşına hürmetle aglasam; · Öpsem dü pây-ı sâfını lezzetle aglasam,Aheng-i HayalSaf bir kalb, evet perestîde · Bir hayalin, leb-i füsûnundaAks-i MâhSâ'at on bir buçuk; akşam oluyor; işte güneş · Batıyor; herkes ider hânesine dogru şitâb.Akşam HisleriAn be an vüs'at-ı sükût artar; · uyur emvâc, uyur riyâh-ı tuyûr...Aşkın Teranesiİşt ben saçları dûşunda perîşan «aşk»ım, · Hüsn ile şi'r ile, aheng ile yoktur farkım.Ba'de'l-GurûbŞehrin bütün sâda-yı hayatâşinâsını · Bir nefha-yı sükût u sükûnBa'de't-TelâkiEvet, senin o kadar gizli, nazlıdır hissin · Ki bence sen yine bir gonce-i bekâretsin.Baş UcundaLeben gibi süzülür bir ziyâ-yı pâk u sefîd, · Beyaz perdelerinden beyaz hâbgehin;Belde-i MaziHâlin yed-i gadrinde birer hasta esiriz, · Virane-i mâziyi gelin seyredelim biz:Belâ-yı HeremHâk ü hacer bakar gibidir itminân ile · Üstünde titreyen şu kefen saçlı sıklete;Benim KalbimBir civân bir siyah meşcerenin · En karanlık yerinde yatmıştı;Berg-i HazânBir varakpâre-i hazandîde · Ayrılıp sâk-ı meyvebârındanBes ü ŞekvâSer-germ-i visâl olurken agyâr, · Hercin ile münselib huzûrum;Bir Daha....................................................... · .......................................................Bir GaribeyeSeni ben ey garibe pek severim; · Ne dilersen odur benim emelim;Bir Hande-Herkes; beğenir yazdığım eş’ârı okurken · “Bilmem ki nasıl kâni’ olurmuş buna efkâr!.”Bir HatıraSenin de belki bu gün hatırındadır hâlâ: · Ne hoş geceydi o şeb ki kemâl-i safvetle,Bir Hazan Âbâd Gördüm Âlemiñ GülzârınıBir hazan âbad gördüm âlemiñ gülzârını · Bedre tercîh eyledim dehriñ leyâl-ı târımıBir Herem-dîdeden Bir Nev-demîdeyeBir Heremdîdeden Bir Nevdemîdeye · Olmaz mı bir mutâli'i en sâf bir melekBir MersiyeBu perî-i melâhatın ya rab, · Ne kadar sernüvişti çirkinmiş?Bir Mezâr Üstünde Bir Mürg-ı Şikeste ŞâhbâlBir mezâr üstünde bir mürg-ı şikeste şâhbâl · Âsumana göz dikip eylerdi mihnetle enîn;Bir Saniye Mes'udBir miss ile bir gün sâhilde dururken · gördük ikimiz bir pür zemzeme rü'yâ;Bârân-ı Bahâr«Karlar nerede?... Sanki hâyalât idi, gitti! · «Kaldı yine arzın buruşuk sînesi uryân!BûselerŞi'r-i lâ'liyle gül dudaklarının · Müterennim rübab-ı efkârım;Büyük ValideSenden evvel eger ölürsem ben · Gâh ü bigâh aç bu defteri sen;Büyük Validemin SesiNedir bu ses ki derinlerden eyliyor nebeân? · Bu ses ki inliyor altında bir uzun asrın?Cenab Şahabeddin'in ölümü sonrası yayımlanan Tevhid ŞiiriBirleştirerek sâniyeyi sâniyelerle · Verdin sıfat-ı nâmütenâhîyi zamâna!Cûy-ı HoşrevânOl cûy-ı hoş revâna düşer 'aks-i ahterân; · Ol cûy-ı girye-rize iner zulmet-i leyâlDef-i KederBir mihnet-i müebbede olmuş bana nedîm · Bir cûy-ı telh-i girye revânımda çaglıyor;Dehân-ı YârDiz üstü dinledigim nagme-yi beyânınla · Leb-i şikâyetim olmakta mülzem ü mebhût...Deniz KenarındaDenizde kavs-i hayâli hilâl-i mâh-ı nevin · Kalır tereddüd-i tayr u ta'abla vakf-ı hayâlDerviş-Şair-i mütefekkir faik bege- · Ben o derviş-i rehneverdim kiDest-i YârCebhe-i pür zılalim üstünde · Titreyince senin elin ey yâr,Dil ü cânımda inler dâim efkâr ü hayâlâtımDil ü cânımda inler dâim efkâr ü hayâlâtım · Şifâsız hasta-i ye's ü elemdir ihtisâsâtımDilerim Kalb-i Zârımı Her ÂnDilerim kalb-i zârımı her ân · Senin garâmına bir mehd-i ihtizâz etmek...DiyojeneEy kahkahayla eyleyen âfâka i'tirâz, · Bir boş fıçıyla oldu tefelsüflerin ecîr;Don JuanEy benim münhezim fütâdelerim, · Sevdiniz hep sevilmeden beni siz;El EleVer ellerini ellerime ey lebî hurrem. · Sözler bulayım ben sana sözler ki nagamsâz;El Sürmeyin Sakın!Giymiş biraz gümüş, biraz ateş, biraz semâ, · Pür hüsn ü pür sükûn u pür esrâr u pür edâ,Elhan-ı ŞitaBir beyaz lerze, bir dumanlı uçuş; · Eşini gâib eyleyen bir kuşElhân-ı HazânHâl-i bîreng-i ihtizârında · Sonbaharın bu solgun elvâhıElhân-ı NâlânSokakta şu pîr-i gedâ-yı nagamhân · Su'âle edip âhengi âletEy tatlı mekri gönlüme şûh tabiatınEy tatlı mekri gönlüme şûh tabiatın · Şûhî-yi aşka benzer imiş her hakikatınFerdâ-yı İftirâkSen gittin, ah, kaldı benim her s'aadetim · Boş bir sükût içinde karanlık firâk ile.Ferzend ü MâderOgluyla geçerse hind ü çinden · Bir vâlide çekmez onda zahmetFirkatteSensiz ey iltizâm-ı firkat eden · Râh-ı ferdâyı boş bulur nazarımFirâkUyanıp dün gece ,odam tenhâ, · Seni koynumda bulmayınca, dedim:Garib Yelpâze«Eş'ârımı görse acır elbet bana!» derdim! · Ol fikr ile mecmûa-i eş'ârımı cânâ sana verdimGeldi Sevdâdan Usanmış Gönlüme Sevdâ-yı NevGeldi sevdâdan usanmış gönlüme sevdâ-yı nev · Âh! Ögrendim yine bir hiss-i gampeydâ-yı nevGiysû-yı YârZülfünü bînizâm ü bîpervâ · Dagıtır şâne-i tabiat,Göründi hüsnine bir yadgâr şeklindeGöründi hüsnine bir yadgâr şeklinde · Neler ki gördüm ise zernigâr şeklindeGözlerin İçinİşte hep gözlerin için mesrûr · Yaşadım ben hayata kanmayarak,Gül Bûse-i AşkEn nagmeger, en mübtesim, en taze ve en saf · Bir mevsim ufukdan küreyi tazeliyordı;Hafriyât-ı MâzîyeSenin sende olan ihtirâz-ı rûhnevâz · Bulundugun yeri iyler bir âşiyâne-i nâzHakîkat-ı SevdaBir şübhe-i hissiyye ile dalgalanır dil; · Bir heykel-i gülrû dikilir kalb üzerinde;HandelerGözünde hep cevelânı riyâh-ı sevdânın, · lebinde hep nakaratı neşîde-i emelin,Hasbihâl ArasındaBen eski sevgilerimden şikâyet ettikçe · Sen eski rûhumun efgânını işittikçeHastaDaima oldu, daima efzûn · Ah, o illet ki yok henüz ilacı,HatıraGece mehtâba karşı gezdiğimiz · Yâda geldikçe ey melek-çehre!Hatıra-i YârDest-i tehekkümünde kalan rîze-i dilim · İhtâr eder mi 'aşkımı bilmem o 'afete?Hayâl-i MâderO penbe tıfl-ı melekçehre hâba dalmışken · Beşikte, tüller içinde, kemâl-i rahatlaHayâl-i RâiyâneNevreste bir çoban kızı bir muzlim ormanın · Dâmân-ı sâyedârına düşmüştü bîmecâl;Hayâl-i YârBir zıll-i girîzân ile derbeste olan nûr · Bir perdenin altında kalan bedr-i münevverHilâl-i GiryânAldım haber ey vatan geçende · Düşman seni darba cür'et etmiş;Hâb-ı SeherîSüzülmede sarışın bir ziyâ-yı rûh nevâz · Latîf perdelerinden lâtif hâbgehin;Hây hûyuñ, hây hâyıñ bahşı rikkattir bañaHây hûyuñ, hây hâyıñ bahşı rikkattir baña · Hiss-i rikkat perver ammâ bir tabiattır bañaKable'l-GarâmPür cür'et-i mestâne, pür lüknet-i istirhâm · Dâmâmına serpildi sergeşte makalâtım;Kalır mı şâ'ir olan bî-nasîb, mihnetsizKalır mı şâ'ir olan bî-nasîb, mihnetsiz · Yaşar mı şi'r ile me'luf olan muhabbetsizKargalarBirkaçı gökte per güşâ-yı vedâ · -Çırpınır, çırpınır marîz ü tebâh-Kaside-i Elem«Yârab, dedim, şu kalib değiştir de ver bana · «Âlâm-ı asra karşı soğuk bir demir yürek;Kaval SesiDaglarda, seher vakti ufuklar · Bir penbe nikâba bürünürkenKemâl Beg Efendi Hazretlerine NazîredirKemâl beg efendi hazretlerine nazîredir: · Eâlî fikretiñ seyreyle hiçâbâd lâzımsaKendim İçinCebhem sükût-ı leyle dayanmış, pür infiâl, · Bir leyl-i bîseher gibi pûşîde-i melâl;KârihazâdEdebiyât · Nedir bu jeng-i ele iğbirâr fevkinde?Levha-i TahayyülSarmış gibi bir bâd-ı müellim · Manolyayı bir berk-i siyâha...Leyâl-i Zâhire-Hüseyin Suad Bege- · O dem ki leyle-i pâkize bürka'-i mehtâbLikâ-yı HazânZemîn dü çeşmi yaşarmış kadın gibi mugber · Semâ dudagını bükmüş çocuk gibi mahzûnLâtenâhî-i cihâna nazra-i im'ân esîrLâtenâhî-i cihâna nazra-i im'ân esîr · Tâbi'-i kudret bulunmuş sînede imân esîrMechullerFezâ-yı nâ-mütenâhîyi vasfa cür'et eden · Bilir mi zerrelerin şart-ı ittihadı nedir?Melâl-i BaharNesîm-i aşk ile uçmuş ona gül-i zertâr, · Siyeh kaşlarının fevk-i sâyedârındanMenâkıb-ı HicrânUzak ufukların âguş-ı iştiyâkında · Senin hayâlini görsem de bahtiyâr olurumMersiyeZekâ, mehâsin-i ahlâk, mâ'rifet, gayret: · -Ki binde bir kişide birleşen fezâildir,-Mersiye-i HodgâmâneSen mezarın içinde rahatda · Yâr u yâver sana bütün 'âlemMest ü MüstagrakÖrtelim 'aşkımızla yâremizi; · Bir sükût-ı lezîz ile güzelim,Mest ü MütefekkirBahar-ı gaşy ü tebessümle eyledin rûşen · Bugen benim bütün âfâk-ı pür hakâyıkımı;Meşcere-i Sa'adetSâ'at on bir buçuk; akşam oluyor; işte güneş · Batıyor; herkes ider hânesine dogru şitâb.Meşgale-i RûzmerreHer gün akşama kadar ruhumı teftiş iderim · İnfiâlât ile leb-rîz olan ol hoş 'âlemMuhabbetSünbül saçını bûs edeli bâd-ı muhabbet · Fikrim gibi şûrîde vü meyyal-i hevâdırMuhtazırGörüp hayât-ı memâtı solunda, sagında · Ölümle pençeleşirken şu zinde-i bîcânMâfi'l-BâlMürg-i âmâl uyanır nagme-i nâzınla senin · Beslenir cân-ı dehen zemzemesâzınla seninMâh-ı Nısfü'l-LeylSîne-i leyle her olan nigerân · Hisseder bir teneffüs-i mevzûn,Müjde-i BaharGeliyor âh, yine fasl-ı muhabbet geliyor · Uyan ey bister-i sînemde yatan tıfl-ı garâmMülhime-i Eş'ârımaYazdıgım her hayâl-i gülrengi · Topladım güldehân-ı nâzındanMünacâtSenmisin hâlikım o sönmez ateş · Ki cihân daima içinde yanar?Mürg-ı SiyâhMisâl-i mâder-i mâtemzede bir mürg-ı sevda renk, · Tevâli-i fusule ragmen eylerdi figân her dem;Nazîre-i Gazel-i MuallimNazîre-i Gazel-i Muallim · Gözlerim bir dilsitânıñ vâlih ü hayrânıdırNekahet-i KalbiyeSevgilim, şimdi hem rehâ buldum, · Hem bu sıhhatle şimdi magrurum;NevrûzGüzâr eden on iki saatin hayâlâtı · Bulutların leb-i hûnbârı üzre giryândır!Nevrûz-ı İştiyâkBen, gözlerimin önümde, sükût u ummîd ile, · Memnûn ü bîhaber, halecansız, gurursuz,Nâle-i HasretNâle-i Hasret · İhtisâsâtımı, efkârımı âmâlimi senNâzire-i Gazel-i Şeyh VasfîMeykeşler eder sâgar-ı sahbâya perestiş · Her âşık eder dilber-i ra'nâya perestişNısfü'l-LeylOl cûy-ı hoş revâna düşer 'aks-i ahterân; · Ol cûy-ı girye-rize iner zulmet-i leyâlO GözlerCenâb beg efendi tarafından irsâl olunmuşdır · Müressem nakş-ı garrâdır o gözlerO yâr toprak içinde mezârı güldürüyorO yâr toprak içinde mezârı güldürüyor · Şu nazlı nazlı gülen kız nigârı güldürüyorOglumaSet riçin ziştî-i yübûsetini · Şu beyâbân-ı ömr-i hâsiriminOlur Fer-i Ceberûta Penâh GözleriñizOlur fer-i ceberûta penâh gözleriñiz · Düşük düşük süzülünce siyah gözleriñizOn Sene SonraÂh, ben ondan iftirâk edeli · On sene... On sene güzâr etti!Penbe YelpazeMihr-i tâbânı, levh-i handânın · Mün’atıftır hayâl-i ervâhaPür Hüzn ü HevesBen şâ'ir olaydım sana, ey yâr-ı dilârâm · Hemşire-i ruhun gibi sözler getirirdim;Riyâh-ı LeyâlEy gizli kebûterlerin âheste sürûdu, · Ey mirvaha-i lâne-i mürgânRiyâh-ı MesâAkşamın bâd-ı pür sâfirinde · Aglıyor kalbimin gam u hevesi...Riyâh-ı İlhâmBir hıyâbân-ı vezn ü kafiyeden · Geçiren fikrimi hayâlindir:Ruhum gibi şefkatle seni ben seviyorkenRuhum gibi şefkatle seni ben seviyorken · Sen oldun, ey ârâm-ı revânım, bana düşmen!Rîh-ı ÂsıfÂsmandan safir-i bâd-ı vezân · Ediyor guş-ı 'arza istilaRûh-ı YârSenin leb-i hevesin bir vücûd-ı mecrûhun · Dehân-ı zârını öpmekle zevke makrûndurRü'yâ-yı YetîmZülfü ziyâlı, gözleri şebnemli bir melek · Sâkından yarı düşmüş olan gonca bir çiçekSaadetKavâfil-i beşeriyyet, şikestesâk-ı tüvân, · Yürür sükût ile feyfâ-yı zindegânîde;Samim-i kalbim onuñ bister-i saa'detidirSamim-i kalbim onuñ bister-i saa'detidir · O, ruhumuñ ser bâlin-i istirahatidirSana DairBen ne ya zsam, bütün makalatım · Sana dair birer teessürdür;Saçıyor Safâ Rûh-ı ÂlinizSaçıyor safâ rûh-ı âliniz · Ne de ulviyâne cemâliniz!Seni Dinlerkenİner şeb-i tabiatın · İner leb-i müzehhebi,Senin sende olan ihtirâz-ı rûhnevâzSenin sende olan ihtirâz-ı rûhnevâz · Bulundugun yeri iyler bir âşiyâne-i nâzSenin İçinSesin işler gibi bir şûh kanat gamlarıma · Seni dinlerken olur kalbim uçan kuşlara eş,Sevmek İstedikceZîra nahl-i melâhatinde senin · Kalbimi 'aşkına defin ettimSon MuhabbetOnun gözündeki bir nûr-ı mübhemiyetten · Düşünce kalbime bir ra'şe-i heyecân:Sâir-Fi'l-MenâmGirer a'mâk-ı leyle bi't-tereddüd; · Zalâm içer yürür hayrân ü lerzânSürûd-ı SehhârGüneş.. o tıfl-ı ziyâçehre dogmamıştı henüz; · Olurdu saf bulutlar rîşetırâz;Ta'yîn-i Metâlibİsterim kim kebûd u sâf semâ · Olsun âfâk-ı ihtisâsâtım;Tahmis-i Gazel-i Mu'allimTahmis-i gazel-i mu'allim · -1-Tarîk-i RehâMeydanda kaldı hasta ziyâsız, ümîdsiz. · -Bir gölgenin içinde kapanmıştı her sokak-Tasvir-i CânanTasvir-i cânan · Billûr gerdeninde ederken muânakaTekâzâ-yı ÜslûbVücud-ı fikrime bir şehperi melek yapsam · Şeb-i elfâz u nûr-ı hulyâdan;Temenniyât-ı HayâliyeVaktâki ider mâh-ı şeb-ârâ · Deryâya meziyyâtını esrâr,Temâşâ-yı HazanGel bugün de, sükût ile, güzelim · İhtizâr-ı hazânı seyr idelim:Temâşâ-yı LeyâlGel bu akşam da ser-be-ser güzelim · Levha-i kâinatı seyredelim:Terane-i SabahBir neşîde nasıl eylerse zuhur, · Bir karanlık nazar-ı hulyadanTerci'-i HayâlTerci'-i Hayâl · Hevâda bast-ı riyâz eyleyen hevâm u tuyûrTerâne-i MehtâbEvrâk üzerinde · Pervâne-i mehtâbTevdî-i Esrâr«Seni sevdim! Bana sensiz yaşamak gayrı muhâl» · Gibi sözlerler seni eyledim ey meh, igfâl;Tevfik FikreteEy münkir-i müstehzî-i ziştî, · Pîşimde kitabın, o penâgâh-ı melâhet..TevhidVarsın sen ilâhi, yine varsın, yine varsın · Aklımda, hayalimde ve hissimde yaşarsın!TeâdülBana her hafta sermuharririmiz · Derdi bir va'z-ı serhasâne ile!TeâvünBize düşmen ateş, su, hâk ü hevâ? · Ömrümüz bir hatarlı, kanlı tarîk;Teşne-i TebAyaklarında cürûh-ı pür iltihâb-ı türâb · Yüzünde müntabiât-ı gam-âzmâ-yı taâbTuhfe-i Rebî'Bînihâyet, mâ'î bir yelpâze tarzında semâ · Nefh ü neşr eyler cihâna bir emelperver hayat;Unutmalıyım!uyuyor haste-i sitem kalbim, · Rahm et ey yadigâr uyandırma;Unutulmayan SaniyeBir anda bütün benligim etti tenevvür; · Efkârımızı kapladı bir cevf-i tahayyür.Validemin SesiNedir bu ses ki huzurunda dil diz üstü düşer? · Nedir bu ses ki eder daime serimde du'a,Vermezmiyim şu ömr-i siyeh-rûzı ben sanaVermezmiyim şu ömr-i siyeh-rûzı ben sana · İnsanmıdır fedâ-yı hâyat etmeyen sana?Yakazât-ı AşkNerde görsem sevimli bir dilber · «Sânihâtımda giryeler titrer.»Yakazât-ı LeyliyyeGel bu akşam da ser-be-ser, güzelim · İhtizâzât-ı leyli dinleyelim;Yaz ŞarkısıGeldi kuşlarla yeşil dallara yaz: · Varsa rûhunda çiçek şi'ri biraz,Yazdıklarıma KarşıBir iştiyâk-ı dimâgîye inkıyâd ederek · Yarım sürûr ile sekrân, fakat yarım nâdim,Yâd-ı ŞebâbO muhabbetler o hasretler o hoş mihnetler · Ey benim hâtıra-i ahd-ı şebâbım nerede?YâdigârBir ömr ile gölgesiz, kedersiz.. · Bir bîleke, saf aşk içinde..Yâr-ı MuhayyelHer nazrası hulyâ gibi mahmûr-ı perişan · Her nefhası bir bûse-i kalbî gibi nûşîn,Zavallı HastaMisâl-i mâder-i mâtemzede bir mürg-ı sevda renk, · Tevâli-i fusule ragmen eylerdi figân her dem;Zübde-i Macerâ!Cümle eşyâ idi pîş-i nazarında hurrem · Seni görmüşdüm o demÂb u ZiyâO zamanki ederdi 'aks-i kâmer · Suda tarh-i riyâz-ı berf ü semen,Çeşm-i Yâr[Senin nigâhına] bir rûh-ı nâzik ü hayrân · [Verir cenâh-ı münîriyle] zıll u ulviyyet;Çocuk SesiNedir bu ses ki bedî' ü beyânı harc eyler.. · Güler kavâid-i sarfa, kavâid-i nahve..Ümîd ü İntizârÜmidlerle camın arkasında beklerdi. · Bir intizâr u ümîd: işte mücmelen derdi!âlemi taltif içün sen eyleseñ ref'-i nikâbâlemi taltif içün sen eyleseñ ref'-i nikâb · nûra müstagrak olur cümle cihân ey aftâbİhdâiyyeBir gonce-i yekrûze iken hüsn ü şebâbın · Efsûn-ı beyânımla alır bir ebediyyet:İhtiyar ÇınarBir zaman haşmeti hep meydanı örten bu çınar · Şimdi mazîdeki dârâtını hasretle anar.İlk MuhabbetMürg-ı aşkın bütün terâneleri · Ufk-ı rûhumda ihtizâz etti...İnkisâr-ı BaziçeO kızcagız şen idi... şen, hakikaten pek şen! · Küçük, güzel, bir oyuncak gibi olan diliniİtirafİstedin sen bütün şiirlerimi · Ben de verdim fakat tereddütle.Şairin Kitabe-i MezarıOkuyup tabsıra-i ömrü esefsiz kapadım; · Ebediyyen uyusun topragın altında adım,Şeydâyâne Bir HayalGüneş artık ufûl edip gitmiş, · Ortalık büsbütün kararmıştı;Şi'r-i Nâ-nüvîşteSeni ben ey garibe! pek severim, · Ne dilersen odur benim emelim!Şir'i MahzûnSenden evvel eger ölürsem ben · Gâh ü bigâh aç bu defteri sen;ŞitâDestinde ey semâ-yı şitâ tûde tûdedir · Berg-i semen, cenâh-ı kebûter, sehâb-ı ter..Cânâ!Cenab [Okunamadı] · Cânâ!